خیلی از پدرها و مادرها صبح که بیدار میشوند، مژههای نوزاد را چسبناک میبینند و نگران عفونت میشوند. چرک چشم نوزاد در ماههای اول بسیار شایع است و بیشتر وقتها به عفونت جدی ربطی ندارد.
در این راهنما فرق آن را با عفونت چشم، روش پاک کردن در خانه، ماساژ آرام مسیر اشک و نشانههایی را مرور میکنیم که بهتر است با دیدن آنها به پزشک مراجعه کنید.
علت چرک چشم نوزاد چیست؟
بر اساس راهنمای چشم چسبناک در خدمات سلامت ملی بریتانیا (NHS Healthier Together)، در بسیاری از نوزادان مسیر اشک هنوز کامل باز نیست. اشک بهجای تخلیه به بینی، در گوشهٔ چشم میماند و ترشح سفید یا زرد میسازد. گاهی مژهها به هم میچسبند.
این وضعیت معمولاً طی ماههای اول بهتر میشود و در بیشتر نوزادان تا حدود یکسالگی برطرف میشود. سرماخوردگی میتواند اشکریزش را برای چند روز بیشتر کند. مقالهٔ سرماخوردگی نوزاد را هم در این شرایط ببینید.
چرک چشم نوزاد با عفونت فرق دارد
اگر سفیدی چشم تقریباً سفید است، تورم شدیدی نیست و نوزاد حال عمومی خوبی دارد، احتمال زیاد با همان ترشح ناشی از مسیر اشک روبهرو هستید. عفونت سطح چشم معمولاً با قرمزی واضح، تورم پلک، ترشح بیشتر و گاهی بیقراری همراه است.
این دو حالت را خودتان قطعی تشخیص ندهید. اگر شک دارید، بهخصوص در هفتههای اول زندگی، موضوع را با پزشک در میان بگذارید. چرک چشم نوزاد وقتی با قرمزی و تورم همراه باشد، نیاز به بررسی دارد.
چطور چرک چشم نوزاد را در خانه پاک کنیم؟
راهنمای NHS این روش ساده را پیشنهاد میکند:
- اول دستها را با آب و صابون بشویید.
- آب را بجوشانید و صبر کنید تا ولرم شود.
- یک تکه پنبه یا دستمال تمیز را با همان آب مرطوب کنید.
- از گوشهٔ داخلی چشم، نزدیک بینی، به سمت بیرون بکشید.
- هر بار چشم را که پاک میکنید، از تکهٔ تازه استفاده کنید و برای هر چشم وسیلهٔ جدا بگذارید.
- در پایان دوباره دستها را بشویید و حولهٔ نوزاد را با بقیهٔ خانواده یکی نکنید.
یک دستمال دهان نرم و تمیز میتواند برای پاک کردن صورت، بعد از مرطوب کردن با آب جوشیدهٔ ولرم، به کار برود. این دستمال جای نسخهٔ پزشک نیست و ادعای درمان چرک چشم نوزاد ندارد.
💡 پیشنهاد الا: هر بار چشم را که پاک میکنید، از یک دستمال تازه یا گوشهٔ تمیز استفاده کنید و دستمال استفادهشده را جدا از دستمالهای خشک و تمیز بگذارید. بعد از استفاده، آن را با آب داغ بشویید و کامل خشک کنید.

اگر پوست اطراف چشم از رطوبت حساس است، بعد از پاک کردن آن را خشک نگه دارید. برای شستوشوی کلی بدن، مقالهٔ حمام کردن نوزاد را ببینید و صابون را به چشم نرسانید.
سخنی از تیم الا
دیدن ترشح صبحگاهی چشم معمولاً پدر و مادر را میترساند، اما در ماههای اول خیلی رایج است. آرام پاک کنید، چشم را نخارانید و اگر قرمزی، تورم یا تب دیدید، همان روز با پزشک تماس بگیرید. شیر مادر، چای یا داروهای خانگی را داخل چشم نریزید مگر اینکه پزشک خودتان این کار را لازم بداند.
اشکریزش و چرک چشم نوزاد
اگر پزشک تشخیص داد مسیر اشک هنوز باز نیست، ممکن است ماساژ آرام را به شما نشان بدهد. راهنمای چشم درد و چشم چسبناک در خدمات سلامت نورفولک (NHS) میگوید با انگشت تمیز، فشار خیلی آرام روی ناحیهٔ بین گوشهٔ داخلی چشم و کنارهٔ بینی وارد کنید.
این کار را فقط با دست تمیز و به روشی که پزشک یا مراقب سلامت به شما نشان میدهد انجام دهید. فشار زیاد یا ناخن به این ناحیه آسیب میزند. ماساژ، جای مراجعه به پزشک را در صورت قرمزی و تورم نمیگیرد.
چه زمانی چرک چشم نوزاد نیاز به پزشک دارد؟
در این شرایط همان روز یا در اولین فرصت با پزشک تماس بگیرید:
- سفیدی چشم قرمز است یا پلک ورم کرده است؛
- ترشح سبز یا زرد زیاد تکرار میشود و حال نوزاد خوب نیست؛
- نوزاد تب دارد، بیحال است یا شیر را خوب نمیخورد؛
- چشم در هفتهٔ اول زندگی قرمز، متورم یا پر از ترشح است؛
- تا حدود یکسالگی هنوز اشکریزش و ترشح ادامه دارد.
اگر چرک چشم نوزاد با این نشانهها همراه باشد، آن را فقط در خانه پیگیری نکنید. پزشک تصمیم میگیرد که آیا قطره یا بررسی بیشتری لازم است.
پرسشهای رایج
آیا چرک چشم نوزاد مسری است؟
اگر علت فقط باز نبودن مسیر اشک باشد، معمولاً به دیگران سرایت نمیکند. اگر عفونت چشم مطرح باشد، دستها را بشویید و حوله را جدا کنید. تشخیص را به پزشک بسپارید.
چرک چشم نوزاد تا کی ادامه دارد؟
در بیشتر نوزادان طی ماههای اول کم میشود و تا حدود یکسالگی برطرف میشود. اگر تا این سن هنوز ادامه دارد، پزشک ممکن است بررسی تخصصی بخواهد.
آیا شیر مادر برای پاک کردن چشم مناسب است؟
راهنماهای NHS برای پاک کردن چشم، آب جوشیدهٔ ولرم و وسیلهٔ تمیز را پیشنهاد میکنند. شیر، دمنوش یا قطرهٔ خانگی را داخل چشم نریزید مگر اینکه پزشک خودتان آن را لازم بداند.

دیدگاهتان را بنویسید