اولین بار که نوزاد چند لحظه بدون تکیه مینشیند، برای خانواده لحظهٔ شیرینی است. در عین حال بعضی والدین نگراناند که فرزندشان دیرتر از همسنها به این مرحله برسد. نشستن نوزاد هم مثل سایر مهارتهای حرکتی بازهٔ سنی گستردهای دارد.
در این راهنما مسیر نشستن پایدار، روشهای ایمن برای کمک در خانه، وسایلی که بهتر است کنار بگذارید و نشانههایی را مرور میکنیم که بهتر است دربارهٔ آنها با پزشک صحبت کنید.
نشستن نوزاد از چه سنی آغاز میشود؟
بر اساس فهرست نشانههای رشد در خدمات سلامت ملی بریتانیا (NHS Healthier Together) و فهرست نشانههای رشد ۹ ماهگی در مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای آمریکا (CDC)، مسیر معمول معمولاً چنین است:
| سن تقریبی | چه کاری میتواند بکند؟ |
|---|---|
| حدود ۴ تا ۶ ماهگی | با تکیه به دستهای خودش یا با حمایت شما، مدت کوتاهی مینشیند |
| حدود ۶ تا ۸ ماهگی | تعادلش بهتر میشود و کمکم دستها را برای بازی آزاد میکند |
| حدود ۸ تا ۹ ماهگی | بیشتر نوزادان بدون کمک مینشینند |
| تا حدود ۱۲ ماهگی | خیلی از نوزادان خودشان از حالت درازکش به نشستن میرسند |
این سنها میانگیناند، نه مهلت قطعی. بعضی نوزادان کمی زودتر و بعضی کمی دیرتر مینشینند. نشستن نوزاد وقتی پایدار است که کمر راست بماند و او برای مدت کوتاهی بدون کج شدن به جلو یا کنار بنشیند.
مراحل نشستن نوزاد
پیش از نشستن مستقل، عضلات گردن، شانه، شکم و کمر باید قوی شوند. بازی روی شکم در بیداری یکی از مهمترین تمرینهاست. مقالهٔ دمر کردن نوزاد در بیداری روش ایمن این کار را توضیح میدهد.
بعد از آن، نوزاد معمولاً با کمک دستها روی زمین تکیه میکند و کمکم تنه را راست نگه میدارد. در هفتههای بعد میتواند دستها را برای بازی آزاد کند و در پایان، خودش از حالت خوابیده به نشستن برسد. زمین خوردنهای آرام در این دوره بخشی از یادگیری تعادل است.
چطور به نشستن نوزاد کمک کنیم؟
- در ساعتهای بیداری، زمان بازی روی زمین را بیشتر کنید و او را مدت طولانی در کریر یا صندلی نگذارید.
- روبهروی او روی زمین بنشینید و با دست، بدنش را فقط به اندازهای که لازم است نگه دارید.
- وقتی تعادلش بهتر شد، دستهایتان را از تنه به سمت لگن پایین بیاورید تا خودش بیشتر کار کند.
- اسباببازی را کمی جلوی او بگذارید تا با دست به آن برسد، اما آن را خیلی دور نگذارید.
- برای بلند کردنش از حالت خوابیده، هر دو دست را یکجا نکشید؛ بگذارید با یک دست خودش از زمین فشار بیاورد.
یک زیرانداز بازی نرم، فضای امنی برای تمرین نشستن نوزاد روی زمین فراهم میکند و بازی را از سطح سخت جدا میکند.
💡 پیشنهاد الا: زیرانداز را روی سطح صاف پهن کنید و کنار آن بالش و پتوی نرم روی هم نچینید تا اگر نوزاد به پهلو افتاد، پارچه روی صورتش نماند. هنگام بازی روی زمین کنارش بمانید.

یک عروسک پارچهای سبک هم انگیزهٔ خوبی برای دراز کردن دست و حفظ تعادل است.
💡 پیشنهاد الا: عروسک را کمی جلوتر روی زیرانداز بگذارید، نه بالای سر نوزاد، تا برای رسیدنش به جلو خم شود و تنهاش کار کند.
سخنی از تیم الا
در جمعهای خانوادگی خیلیها دوست دارند نوزاد را زود بنشانند. عجله برای این کار، مهارت را جلو نمیاندازد. به او وقت بازی روی زمین بدهید و اگر نگرانی واقعی دارید، آن را با پزشک در میان بگذارید.
بالش و صندلی به نشستن نوزاد کمک نمیکنند
بعضی خانوادهها برای اینکه نوزاد زودتر بنشیند، او را میان بالشها محکم میکنند یا مدت طولانی در صندلی نگه میدارند. این کار عضلات را بهاندازهٔ بازی آزاد روی زمین قوی نمیکند و اگر نوزاد به پهلو یا جلو بیفتد، ممکن است پارچه روی صورتش بماند.
بهتر است نشستن نوزاد را روی زمین و با حضور خودتان تمرین کنید. زمان صندلی، تاب و کریر را کوتاه نگه دارید. همین نکته را در مقالهٔ راه رفتن کودک هم دربارهٔ روروئک گفتهایم: وسیلهای که کودک را در وضعیت نشسته یا ایستاده قفل میکند، جایگزین بازی روی زمین نیست.
ایمنسازی فضا برای نشستن نوزاد
- او را روی لبهٔ مبل، تخت یا میز تنها نگذارید.
- وسایل سنگین و تلویزیون را ثابت کنید تا اگر دستش به آنها رسید، نیفتند.
- سیم، کیسه و جسم ریز را از دسترس او دور کنید.
- تا وقتی خودش تعادل پایدار ندارد، کنارش بمانید.
چه زمانی دربارهٔ نشستن نوزاد با پزشک صحبت کنیم؟
راهنمای NHS میگوید اگر نوزاد در فاصلهٔ ۶ تا ۹ ماهگی هنوز بدون کمک نمینشیند، یا هنگام نشستن کمرش خیلی خم است و فقط روی یک دست تکیه میکند، بهتر است با پزشک مشورت کنید. اگر تا حدود ۱۲ ماهگی خودش از حالت درازکش به نشستن نمیرسد، موضوع را با پزشک مطرح کنید. در این موارد هم زودتر مراجعه کنید:
- مهارتی را که قبلاً داشت، دیگر انجام نمیدهد؛
- بدنش در بیداری خیلی سفت یا خیلی شل است؛
- همیشه به یک سمت خم میشود یا از یک دست خیلی بیشتر از دست دیگر استفاده میکند؛
- تا ۹ ماهگی حتی برای چند لحظه هم نمیتواند بنشیند.
برای جزئیات بیشتر میتوانید راهنمای غلت و نشستن در خدمات سلامت برکشایر (NHS) را هم بخوانید.
پرسشهای رایج
آیا نشستن نوزاد در ۴ ماهگی طبیعی است؟
بعضی نوزادان در این سن با تکیه به دستها مدت کوتاهی مینشینند. این بهتنهایی نشانهٔ مشکل یا برتری نیست. اگر کمر خیلی خم است یا سر کنترل ندارد، او را وادار به نشستن نکنید و با پزشک مشورت کنید.
آیا باید نوزاد را زود بنشانیم تا دیر نکند؟
خیر. وادار کردن به نشستن پیش از آمادگی عضلات، مهارت را جلو نمیاندازد. بازی روی شکم و زمان کافی روی زمین کمک واقعیتری است.
اگر نوزاد هنوز نمیغلتد، میتواند بنشیند؟
مسیر همهٔ نوزادان یکسان نیست. با این حال غلت کردن به قوی شدن تنه کمک میکند. اگر در غلت کردن یا نشستن تأخیر میبینید، هر دو موضوع را با پزشک در میان بگذارید.

دیدگاهتان را بنویسید