عرق سوزی نوزاد یکی از رایج‌ترین مشکلات پوستی در ماه‌های اول زندگی است. به آن «دانه‌های عرق» هم می‌گویند و نام پزشکی‌اش «میلیاریا» است. خبر خوب این است که این دانه‌های ریز معمولاً با چند مراقبت ساده در خانه برطرف می‌شوند. در این مطلب توضیح می‌دهیم عرق سوزی چرا پیدا می‌شود، چطور می‌توانید پوست نوزاد را آرام کنید و چه وقت باید با پزشک تماس بگیرید.
عرق سوزی نوزاد چیست؟
عرق سوزی به شکل دانه‌های خیلی ریز قرمز یا تاول‌های کوچک پر از آب روی پوست ظاهر می‌شود. نوزادان و کودکان خردسال بیش از دیگران دچار آن می‌شوند، چون پوستشان نازک است و غدد عرقشان هنوز کامل رشد نکرده است. به همین دلیل در هوای گرم، زودتر از بزرگسالان عرق سوز می‌شوند.
پزشکان عرق سوزی را معمولاً به سه نوع تقسیم می‌کنند:
- نوع سطحی (کریستالینا): تاول‌های بسیار ریز و شفاف، شبیه قطره‌های کوچک عرق، که معمولاً خارش ندارند.
- نوع قرمز (روبرا): دانه‌های قرمزی که ممکن است بخارند یا بسوزند. بیشتر پدر و مادرها با همین نوع روبه‌رو می‌شوند.
- نوع عمقی (پروفوندا): برجستگی‌های سفت و هم‌رنگ پوست. این نوع در نوزادان نادر است و حتماً باید پزشک آن را ببیند.
چرا این دانه‌های ریز پیدا می‌شوند؟
وقتی منافذ غدد عرق بسته شوند، عرق راهی به سطح پوست پیدا نمی‌کند و زیر پوست می‌ماند. نتیجه‌اش همین دانه‌های ریز است. این مشکل در چند هفته اول زندگی بسیار شایع است.
مهم‌ترین عامل عرق سوزی نوزاد هوای گرم و شرجی است، به‌خصوص وقتی نوزاد لباس تنگ یا بیش از حد پوشیده باشد. چند لایه لباس، پیچیدن محکم نوزاد در پتو یا نشستن طولانی در صندلی ماشین، همه جلوی رسیدن هوا به پوست را می‌گیرند. حتی در زمستان هم گرم کردن بیش از حد اتاق یا پوشاندن لباس زیاد می‌تواند همین مشکل را ایجاد کند. اگر نوزادتان شب‌ها خیس عرق بیدار می‌شود، مطلب علت عرق کردن نوزادان در خواب چیست؟ را هم بخوانید.
علائم عرق سوزی نوزاد را چطور تشخیص دهیم؟
نشانه اصلی عرق سوزی، لکه‌هایی روی پوست است که پر از دانه‌های ریز قرمز یا تاول‌های کوچک آب‌دار است. این دانه‌ها بیشتر در این قسمت‌ها دیده می‌شوند:
- بالای قفسه سینه و پشت
- چین‌های گردن
- اطراف خط رویش مو
- ناحیه پوشک
البته عرق سوزی تقریباً در هر جای بدن ممکن است پیدا شود. دانه‌ها گاهی می‌خارند و نوزاد را بی‌قرار و بهانه‌گیر می‌کنند. بعضی از جوش‌ها و لکه‌های دیگر پوست نوزاد هم ظاهری شبیه عرق سوزی دارند. برای آشنایی با آن‌ها، مطلب ۱۱ وضعیت و علامت شایع در نوزادان را ببینید.
سخنی از تیم الا: ما در تیم الا این مطلب را بر پایه منابع معتبر پزشکی گردآوری کرده‌ایم و به زبانی ساده نوشته‌ایم. امیدواریم این نکته‌ها کمک کند روزهای گرم را با خیال راحت‌تری کنار نوزادتان بگذرانید.
درمان عرق سوزی نوزاد در خانه
اساس درمان، خنک نگه داشتن پوست و باز ماندن راه خروج عرق است. اگر پوست خنک و خشک بماند، دانه‌ها معمولاً ظرف چند روز کم‌رنگ می‌شوند و از بین می‌روند.
حمام با آب خنک یا کمپرس مرطوب
برای آرام کردن پوست، نوزاد را با آب خنک (نه سرد) حمام کنید. می‌توانید یک دستمال تمیز و خیس هم چند دقیقه روی پوستش بگذارید. این کار عرق را از روی پوست می‌شوید و خارش را کم می‌کند. بعد از حمام، پوست را کامل خشک کنید. یک حوله نخی نرم را آرام روی پوست بگذارید و کمی فشار دهید تا رطوبت را بگیرد؛ حوله را روی پوست نکشید.
هوای آزاد و لباس نخی گشاد
هر وقت شرایطش فراهم بود، بگذارید پوست نوزاد بدون لباس هوا بخورد؛ مثلاً بعد از حمام یا هنگام عوض کردن پوشک. بقیه وقت‌ها لباس نازک، گشاد و نخی تنش کنید. لباس باید آن‌قدر آزاد باشد که هوا به پوست برسد، اما آن‌قدر گشاد نباشد که دور بدن نوزاد بپیچد. لباس موسلین سبک است و هوا به‌راحتی از آن عبور می‌کند؛ برای همین در روزهای گرم انتخاب خوبی است.
برای آشنایی بیشتر با پارچه‌های مناسب، مطلب بهترین پارچه برای لباس نوزاد را هم بخوانید.
مراقبت ویژه از چین‌های پوست
چین‌های پوست مراقبت بیشتری لازم دارند، چون عرق و آب دهان در آن‌ها جمع می‌شود و عرق سوزی نوزاد بیشتر همین‌جاها پیدا می‌شود. به گردن، زیر بغل، کشاله ران و چین‌های پا بیشتر توجه کنید. این قسمت‌ها را چند بار در روز با آب خنک تمیز کنید و بعد خوب خشک کنید. آب دهان بیشتر در چین‌های گردن می‌ماند. پس یک دستمال دهن نخی و نرم دم دستتان باشد و هر بار که آب دهانش راه افتاد، گردن و چانه‌اش را آرام خشک کنید.
خنک نگه داشتن اتاق
با کولر یا پنکه، هوای اتاق را خنک نگه دارید. پنکه را طوری بگذارید که نسیم ملایمی به نوزاد برسد، نه باد شدید و مستقیم. دمای اتاق باید معتدل باشد؛ نه آن‌قدر گرم که نوزاد عرق کند و نه آن‌قدر سرد که سردش شود. باز کردن پنجره در ساعت‌های خنک‌تر روز هم هوای اتاق را عوض می‌کند.
از کرم و پماد غلیظ پرهیز کنید
کرم‌ها و پمادهای غلیظ و چرب منافذ عرق را بیشتر می‌بندند و عرق سوزی را بدتر می‌کنند؛ پس آن‌ها را روی دانه‌ها نزنید. پودر تالک هم برای نوزاد توصیه نمی‌شود، چون ممکن است ذراتش وارد ریه شود. اگر فکر می‌کنید نوزادتان به دارو یا کرم خاصی نیاز دارد، اول با پزشکش مشورت کنید.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنید؟
اگر عرق سوزی نوزاد با یکی از این نشانه‌ها همراه بود، با پزشک کودکتان تماس بگیرید:
- دانه‌ها عفونی به نظر برسند؛ یعنی دردناک شوند، ورم کنند یا از آن‌ها چرک بیرون بیاید.
- نوزاد تب داشته باشد. در نوزاد زیر سه ماه، دمای ۳۸ درجه یا بیشتر را جدی بگیرید و فوراً با پزشک تماس بگیرید.
- نوزاد کمتر از همیشه شیر یا غذا بخورد یا بی‌حال‌تر از معمول باشد.
- دانه‌ها بعد از سه روز مراقبت در خانه برطرف نشده باشند.
- دانه‌ها در طول ۲۴ ساعت بدتر شوند.
پیشگیری از عرق سوزی نوزاد
پیشگیری از عرق سوزی خیلی ساده‌تر از درمان آن است. در روزهای گرم این نکته‌ها را رعایت کنید:
- به نوزاد لباس نخی و گشاد بپوشانید و لایه اضافه تنش نکنید.
- او را محکم در پتو نپیچید.
- با پنکه یا کولر، پوستش را خنک و خشک نگه دارید.
- نوزاد را مدت طولانی در جای خیلی گرم یا بیش از زمان لازم در صندلی ماشین نگه ندارید.
- بعد از بازی یا خواب، پشت گردن و سینه‌اش را لمس کنید. اگر خیس عرق است، یک لایه از لباسش را کم کنید.
برای بغل کردن یا بیرون رفتن، به‌جای پتوی ضخیم از یک دورپیچ موسلین نازک استفاده کنید و آن را شل دور نوزاد بیندازید. اما روی کالسکه پارچه نکشید، چون هوای زیر آن خیلی زود گرم می‌شود.
یادتان باشد برای خواب ایمن، در تخت نوزاد نباید پتو، بالش یا پارچه اضافه باشد. برای اطلاعات بیشتر می‌توانید راهنمای آکادمی اطفال آمریکا درباره عرق سوزی و صفحه سرویس سلامت ملی بریتانیا (NHS) را بخوانید.
جمع‌بندی: عرق سوزی نوزاد در یک نگاه
- عرق سوزی وقتی پیدا می‌شود که منافذ عرق بسته شوند و عرق زیر پوست بماند.
- دانه‌ها بیشتر روی سینه، پشت، گردن، خط رویش مو و ناحیه پوشک دیده می‌شوند.
- حمام با آب خنک، خشک کردن کامل پوست و هوای آزاد، اساس درمان است.
- به نوزاد لباس نخی و گشاد بپوشانید و روی پوستش کرم و پماد چرب نزنید.
- اگر تب، چرک، بی‌حالی یا بدتر شدن دانه‌ها را دیدید، با پزشک تماس بگیرید.
عرق سوزی معمولاً مشکل جدی‌ای نیست و برای درمانش کمی حوصله کافی است. اگر نوزاد را خنک نگه دارید، پوستش معمولاً ظرف چند روز دوباره صاف و آرام می‌شود.
این مطلب جنبه آموزشی دارد و جای معاینه و توصیه پزشک کودک را نمی‌گیرد. اگر درباره پوست یا سلامت نوزادتان نگرانی دارید، با پزشک او مشورت کنید.
دیدگاهتان را بنویسید