خیلی از پدر و مادرها در هفته‌های اول گریه‌های طولانی و بی‌وقفهٔ نوزاد را تجربه می‌کنند. نوزاد پاهایش را جمع می‌کند، چهره‌اش سرخ می‌ماند و انگار چیزی در شکمش اذیتش می‌کند. مادرها معمولاً به این حالت می‌گویند دل‌درد نوزاد.
دل‌درد نوزاد همیشه بیماری جدی نیست، اما صدای گریه و بی‌قراری‌اش والدین را خسته و نگران می‌کند. در این راهنما علت‌های رایج دل‌درد، روش‌های آرام کردن نوزاد و نشانه‌هایی را که باید جدی بگیرید، قدم‌به‌قدم مرور می‌کنیم.
توجه: این مطلب فقط برای آگاهی والدین است و جای معاینه و مشورت با پزشک کودک را نمی‌گیرد.
دل‌درد نوزاد چیست؟
پزشکان گاهی این گریه‌های شدید و تکراری را کولیک می‌نامند. این حالت معمولاً در چند هفتهٔ اول زندگی پا می‌گیرد و تا حدود سه یا چهار ماهگی کم‌کم آرام می‌گیرد.
نوزاد در این حالت ساعت‌ها گریه می‌کند، شکمش سفت به نظر می‌رسد و با بغل کردن ساده هم زود آرام نمی‌گیرد. البته هر گریه‌ای دل‌درد نیست؛ گرسنگی، خستگی، پوشک خیس یا گرمای بیش از حد هم نوزاد را بی‌قرار می‌کند.
پس قبل از هر چیز، نیازهای اصلی نوزاد را بررسی کنید. اگر بعد از شیر، تعویض پوشک و خواب کوتاه هنوز بی‌تابی می‌کند، احتمالاً با دل‌درد روبه‌رو هستید.
نشانه‌های رایج دل‌درد نوزاد
این علامت‌ها به شما کمک می‌کنند دل‌درد را از گریه‌های معمولی تشخیص دهید:
- نوزاد معمولاً عصرها یا اوایل شب شروع به گریه می‌کند و گریه ادامه پیدا می‌کند.
- او پاهایش را به سمت شکم جمع می‌کند و مشت‌هایش را سفت می‌گیرد.
- شکم نوزاد سفت یا بادکرده به نظر می‌رسد و گاهی بعد از دفع گاز کمی آرام می‌گیرد.
- گریه‌اش بلند و ناگهانی است و با تکان دادن ساده زود بند نمی‌آید.
- بین حمله‌های گریه، نوزاد شیر می‌خورد، وزن می‌گیرد و حال عمومی خوبی دارد.
چرا نوزاد دل‌درد می‌گیرد؟
رودهٔ نوزاد هنوز کامل بالغ نیست و گاز و باد راحت‌تر در آن گیر می‌کند. بعضی نوزادها هم حساسیت بیشتری به محرک‌ها دارند و با صدای بلند یا نور زیاد زودتر بی‌قرار می‌مانند.
شیر خوردن با عجله، مکیدن هوا هنگام شیر، یا وضعیت نامناسب بغل هم هوا را وارد معده می‌کند. این هوا بعداً به‌صورت نفخ و دل‌درد خودش را نشان می‌دهد.
گاهی هم تغییر شیر مادر یا حساسیت به پروتئین شیر گاو در رژیم مادر نقش دارد. اگر شک دارید، این موضوع را با پزشک کودک در میان بگذارید و خودسرانه رژیم غذایی‌تان را قطع نکنید.
چطور دل‌درد نوزاد را آرام کنیم؟
هیچ روش جادویی برای همهٔ نوزادها وجود ندارد، اما ترکیب چند کار ساده معمولاً کمک می‌کند. این کارها را آرام و با صبر امتحان کنید:
- نوزاد را عمودی روی شانه‌تان بگذارید و پشتش را از پایین به بالا به‌آرامی ماساژ دهید تا گاز از شکمش بیرون بیاید.
- او را طوری بغل کنید که شکمش روی ساعد شما باشد و سرش در گودی آرنج‌تان آرام بگیرد؛ مادرها گاهی به این بغل، بغل توپی می‌گویند.
- اتاق را کمی تاریک و ساکت کنید و صدای یکنواخت مثل صدای پنکه یا شُر شُر آب پخش کنید.
- شکم نوزاد را با حرکات دایره‌ای و بسیار ملایم، در جهت عقربه‌های ساعت ماساژ دهید.
- پاهایش را مثل دوچرخه‌سواری آرام حرکت دهید تا گاز شکم راحت‌تر بیرون بیاید.
- او را کمی راه ببرید یا روی توپ ورزشی بنشینید و آرام بالا و پایین بروید.
بر اساس توصیه‌های متخصصان کودک، این گریه‌ها معمولاً با بزرگ‌تر شدن نوزاد کم‌کم آرام می‌گیرند و در این مدت، آرام کردن نوزاد و مراقبت از خودتان مهم‌ترین کار است.
آغوش گرفتن؛ حس امنیت برای شکم ناآرام
خیلی از نوزادهای دل‌درددار در آغوش راحت‌تر آرام می‌گیرند، چون گرما و ضربان قلب شما را حس می‌کنند. یک آغوشگیر نرم کمک می‌کند نوزاد را نزدیک بدن نگه دارید و دست‌هایتان آزاد بماند.
موقع استفاده از آغوشگیر، نوزاد را خیلی سفت نبندید و راه تنفسش را باز نگه دارید. اگر احساس کردید پشت گردنش عرق کرده یا گونه‌هایش سرخ است، یک لایه از لباس‌هایش را کم کنید.
شیر دادن درست، نفخ کمتر
اگر نوزاد هنگام شیر عجله دارد یا وضعیت بدنش کج است، هوای بیشتری قورت می‌دهد. موقع شیر دادن، سر و بدن نوزاد را در یک خط نگه دارید و بعد از هر وعده فرصتی برای آروغ بگذارید.
یک بالش شیردهی نرم به شما کمک می‌کند نوزاد را در ارتفاع مناسب نگه دارید و فشار کمتری به کمر و بازوهایتان بیاید. وقتی مادر راحت‌تر بنشیند، نوزاد هم آرام‌تر و یکنواخت‌تر شیر می‌خورد.
گرما و تماس پوست؛ بدون پتوی شل در تخت
بعضی نوزادها با گرمای ملایم روی شکم راحت‌تر آرام می‌گیرند. در ساعت‌های بیداری می‌توانید نوزاد را در بغل بگیرید و یک پتو بافت نرم دور او بپیچید. این کار برای بیرون رفتن یا نشستن روی مبل مناسب است.
برای خواب شب، بعضی خانواده‌ها از قنداق آزاد کمک می‌گیرند تا دست‌های نوزاد کمتر از جا بپرد. اگر می‌خواهید روش ایمن قنداق را یاد بگیرید، مطلب قنداق کردن نوزاد را بخوانید.
چه زمانی برای دل‌درد نوزاد به پزشک برویم؟
بیشتر دل‌دردها بی‌خطرند، اما بعضی نشانه‌ها را جدی بگیرید و همان روز با پزشک تماس بگیرید:
- نوزاد استفراغ جهنده و مکرر دارد یا استفراغش سبز یا خونی است.
- او تب دارد، بی‌حال است یا شیر نمی‌خورد.
- مدفوعش خونی است یا تعداد پوشک خیسش ناگهان پایین آمده است.
- شکمش خیلی سفت و متورم است و با لمس کردن، بیشتر گریه می‌کند.
- گریه‌اش ناگهان بسیار شدید از راه می‌رسد و قبلاً چنین الگویی نداشته است.
- وزن نوزاد درست بالا نمی‌رود یا دیگر مثل قبل وزن اضافه نمی‌کند.
اشتباهات رایج والدین در دل‌درد نوزاد
- بعضی والدین با هر گریه، فوراً شیر تازه به نوزاد می‌دهند و معده‌اش را بیش از حد پر می‌کنند.
- عده‌ای نوزاد را خیلی محکم می‌تکانند؛ تکان شدید به مغز نوزاد آسیب می‌رساند.
- بعضی‌ها دارو یا دمنوش گیاهی را بدون نظر پزشک به نوزاد می‌دهند.
- خیلی‌ها اتاق را بیش از حد گرم می‌کنند و با لباس زیاد، نوزاد را دچار گرمای بیش از حد می‌کنند.
- بعضی پدر و مادرها خودشان را مقصر می‌دانند، در حالی که دل‌درد نوزاد تقصیر مراقبت نادرست نیست.
پرسش‌های متداول درباره دل‌درد نوزاد
دل‌درد نوزاد تا کی ادامه دارد؟
در بیشتر نوزادها اوج دل‌درد حدود شش تا هشت هفتگی است و تا سه یا چهار ماهگی کم‌کم آرام می‌گیرد. اگر بعد از این سن هنوز گریه‌های شدید ادامه دارد، موضوع را با پزشک در میان بگذارید.
آیا دل‌درد نوزاد شب‌ها بیشتر است؟
بله، خیلی از نوزادها عصر و اوایل شب بی‌قرارتر می‌مانند. خستگی روز، تجمع گاز و تحریک بیشتر حواس در این ساعت‌ها نقش دارد.
ماساژ شکم برای دل‌درد نوزاد خوب است؟
ماساژ ملایم و کوتاه معمولاً کمک می‌کند، به شرطی که شکم نوزاد خیلی سفت یا دردناک نباشد. اگر با لمس کردن بیشتر گریه کرد، ماساژ را متوقف کنید و با پزشک مشورت کنید.
آیا شیر خشک دل‌درد می‌آورد؟
بعضی نوزادها با نوع خاصی از شیر خشک نفخ بیشتری می‌گیرند. خودسرانه شیر را عوض نکنید؛ اول با پزشک یا مشاور شیردهی حرف بزنید.
دیدگاهتان را بنویسید