آمادگی کودک برای مدرسه خیلی زودتر از روز اول کلاس اول شروع می‌شود؛ در واقع از همان روزهای اول تولد. همه ما پدر و مادرها کودکی شاد و سالم می‌خواهیم و البته دلمان می‌خواهد باهوش هم باشد. خبر خوب این است که برای باهوش‌تر شدن کودک به وسیله گران یا برنامه خاصی نیاز ندارید.
پژوهش‌های تازه درباره رشد مغز نشان می‌دهد با چند کار ساده روزمره می‌توانید کودکی کنجکاو و آماده یادگیری بار بیاورید؛ کارهایی که هیچ‌کدام به تلویزیون، تبلت یا گوشی نیاز ندارد.
آکادمی اطفال آمریکا (AAP) توصیه می‌کند از همان بدو تولد درباره رشد کودک با پزشک اطفال صحبت کنید. هدف این است که در خانه محیطی گرم و پر از انگیزه بسازید. چنین محیطی هم به رشد سالم مغز کمک می‌کند و هم مهارت‌های اجتماعی و عاطفی لازم برای مدرسه را در کودک پرورش می‌دهد.
پنج راز آمادگی کودک برای مدرسه
متخصصان آکادمی اطفال آمریکا این پنج اصل را «۵R آموزش در سال‌های نخست» نامیده‌اند، چون نام انگلیسی هر پنج اصل با حرف R شروع می‌شود. در ادامه، آنها را به زبان ساده و همراه با نکته‌های کاربردی مرور می‌کنیم. پیشنهاد ما این است که از همین حالا آنها را بخشی از برنامه روزانه خانواده کنید.
۱. کتاب‌خوانی روزانه؛ اولین قدم آمادگی کودک برای مدرسه
کتاب‌خوانی را به برنامه‌ای روزانه، شاد و خانوادگی تبدیل کنید. آکادمی اطفال آمریکا این کار را برای تقویت زبان، سواد و مهارت‌های اجتماعی و عاطفی توصیه می‌کند؛ مهارت‌هایی که تا آخر عمر همراه کودک می‌مانند.
برای شروع کتاب‌خوانی هیچ‌وقت زود نیست. صدای آرام شما حتی برای نوزاد چندروزه هم دلنشین است. پژوهش‌ها نشان می‌دهد وقتی برای کودک کتاب می‌خوانید، بخش‌هایی از مغزش که پایه زبان، خواندن و تخیل‌اند، فعال‌تر می‌شوند.
کتاب‌های مصور با تصاویر درشت و رنگی انتخاب کنید. با لحن‌های مختلف بخوانید و نگران تکرار یک کتاب محبوب نباشید؛ کودکان تکرار را دوست دارند و از آن یاد می‌گیرند. برای آشنایی بیشتر، مطلب خواندن کتاب برای نوزادان چه تاثیری در بهره هوشی آنها دارد؟ را هم بخوانید.
۲. شعر، بازی، گفت‌وگو، آواز و نوازش
در طول روز بارها با کودکتان شعر بخوانید، بازی کنید، حرف بزنید، آواز بخوانید و او را در آغوش بگیرید. به توصیه آکادمی اطفال آمریکا، از همان روزهای اول با کودک بازی کنید؛ بازی به او کمک می‌کند مراحل رشد را یکی‌یکی پشت سر بگذارد.
لازم نیست بازی سخت یا پرزحمت باشد. دالی‌موشک، شعرهای کودکانه قدیمی و لالایی‌های مادربزرگ‌ها همه تمرین‌های خوبی برای مغز کودک‌اند. با کودک درباره چیزهایی که دور و برش می‌بیند هم حرف بزنید؛ در خانه، در فروشگاه یا در سفر. هر کلمه تازه‌ای که می‌شنود، او را یک قدم به مدرسه نزدیک‌تر می‌کند.
برای بازی روی زمین، یک زیرانداز بازی تمیز کافی است. می‌توانید کنار کودک روی آن دراز بکشید، با او حرف بزنید و اسباب‌بازی‌هایش را جلویش بچینید.
اگر امکانش را دارید، کودک را در کلاس‌های خوب مخصوص کودکان خردسال ثبت‌نام کنید. به موزه کودک یا کتابخانه محله سر بزنید و از جلسه‌های قصه‌گویی لذت ببرید. حتی یک پیاده‌روی کوتاه با کودک در آغوشتان، فرصتی برای نزدیکی و گفت‌وگوست. مطلب آموزش بستن شال آغوشی را بخوانید تا این پیاده‌روی‌ها برایتان راحت‌تر باشد.
۳. روال‌های منظم و حس امنیت
برای غذا، بازی و خواب کودک برنامه ثابتی داشته باشید. وقتی کارهای روزانه نظم مشخصی دارد، کودک می‌داند بعد از هر کار چه پیش می‌آید و از او چه انتظاری دارند. همین حس امنیت، بعدها در کلاس درس هم به کارش می‌آید.
مثلاً روال ساده «مسواک، کتاب، خواب» راه خوبی برای منظم کردن برنامه شب کودک است. اول دندان‌هایش را مسواک بزنید، بعد با هم کتاب بخوانید و سپس او را بخوابانید. توضیحات بیشتر را در راهنمای «مسواک، کتاب، خواب» آکادمی اطفال آمریکا ببینید.
وعده‌های غذایی خانوادگی را هم فراموش نکنید. پژوهشی در مجله Pediatrics نشان می‌دهد کودکانی که دست‌کم سه وعده در هفته با خانواده غذا می‌خورند، معمولاً سالم‌ترند. اگر کودکتان شب‌ها بی‌قرار است یا از تاریکی می‌ترسد، مطلب روش‌های از بین بردن ترس از شب در کودک هم به کارتان می‌آید.
سخنی از تیم الا: ما در تیم الا این مطلب را بر پایه منابع معتبر پزشکی، به‌ویژه توصیه‌های آکادمی اطفال آمریکا، گردآوری کرده‌ایم و به زبانی ساده نوشته‌ایم. باور داریم بهترین هدیه برای آینده کودک، همین لحظه‌های ساده روزمره در کنار پدر و مادر است.
۴. تشویق موفقیت‌های کوچک روزمره
موفقیت‌های کوچک روزمره کودک را ببینید و تشویقش کنید؛ به‌خصوص وقتی برای کاری مثل کمک به دیگران تلاش می‌کند. وقتی کار خوبی می‌کند، همان لحظه از او تعریف کنید. هیچ پاداشی برای کودک به اندازه تحسین نزدیک‌ترین آدم‌های زندگی‌اش اثر ندارد.
به جای جمله‌های کلی مثل «آفرین»، دقیق بگویید چه چیزی را دوست داشتید؛ مثلاً «چه خوب که اسباب‌بازی‌ات را با برادرت تقسیم کردی». این‌طور کودک می‌فهمد کدام رفتار ارزشمند است و دوباره تکرارش می‌کند. همین تشویق‌های کوچک بخش مهمی از آمادگی کودک برای مدرسه است.
درباره راه‌های درست هدایت رفتار کودک هم با پزشک اطفال مشورت کنید. خودتان الگوی رفتار خوب باشید و به‌جای تنبیه، از روش‌های تربیتی مثبت کمک بگیرید؛ روش‌هایی که به کودک یاد می‌دهند احساسات و رفتارش را کنترل کند. مهارت‌های اجتماعی، عاطفی و رفتاری به اندازه مهارت‌های ذهنی در موفقیت تحصیلی او نقش دارند.
۵. رابطه‌ای گرم، محترمانه و پایدار
رابطه‌ای بسازید که سرشار از محبت، احترام و ثبات باشد. پیوند محکم پدر و مادر با کودک، از او در برابر اثرهای ماندگار تجربه‌های تلخ دوران کودکی (ACEs) محافظت می‌کند. منظور از این تجربه‌ها اتفاق‌های آسیب‌زایی است که ممکن است شانس موفقیت کودک در مدرسه را کم کند.
شاید بخواهید درباره رابطه‌های سالم و انتخاب دوستان خوب با کودکتان حرف بزنید. در این صورت یادتان باشد خودتان هم الگوی همین رفتارها باشید. کودکان از آنچه می‌بینند بیشتر یاد می‌گیرند تا از آنچه می‌شنوند.
پس اینکه با همسرتان محترمانه و مهربان رفتار کنید و برای دوستان نزدیکتان وقت بگذارید، به اندازه حرف زدن درباره این مهارت‌ها مهم است؛ شاید حتی مهم‌تر.
شما بهترین معلم کودکتان هستید
لازم نیست برای مرحله بعدی رشد کودک، اسباب‌بازی خاصی بخرید. هیچ اپلیکیشنی هم به‌تنهایی کودک را باسواد نمی‌کند. تبلیغات به‌راحتی ما را به خریدهای بیشتر تشویق می‌کنند، اما واقعیت ساده‌تر از این‌هاست.
کودک برای شروع مسیر مدرسه بیش از هر چیز به خود شما نیاز دارد. کتاب‌خوانی روزانه، شعر و بازی، روال‌های منظم، تشویق به‌جا و رابطه‌ای گرم همان چیزهایی است که مغز در حال رشد او برای شکوفا شدن به آن نیاز دارد.
جمع‌بندی: آمادگی کودک برای مدرسه در یک نگاه
این پنج راز ساده را از همین امروز در زندگی روزمره به کار ببرید:
- هر روز با کودک کتاب بخوانید، حتی اگر نوزاد است.
- شعر بخوانید، بازی کنید، حرف بزنید، آواز بخوانید و او را در آغوش بگیرید.
- برای غذا، بازی و خواب روال‌های ثابت بسازید.
- تلاش‌ها و رفتارهای خوب کودک را دقیق و صمیمانه تشویق کنید.
- با او رابطه‌ای گرم، محترمانه و پایدار بسازید و خودتان الگوی رابطه‌های سالم باشید.
آمادگی کودک برای مدرسه حاصل همین لحظه‌های کوچک و تکرارشونده است. اگر نوزادتان تازه به دنیا آمده است، مطلب علائم شایع نوزادان هم کمک می‌کند با خیال راحت‌تری از او مراقبت کنید.
این مطلب جنبه آموزشی دارد و جای معاینه و توصیه پزشک اطفال را نمی‌گیرد. ممکن است پزشک کودکتان بر اساس شرایط خاص او توصیه‌های متفاوتی داشته باشد.
دیدگاهتان را بنویسید